تناسبات طلایی طراحی آناتومی بدن انسان

نسبت طلایی

تناسبات طلایی طراحی آناتومی بدن انسان | فارغ از اینکه در چه حیطه ­ای فعالیت می­ کنید، احتمالاً تاکنون اصطلاح نسبت طلایی را بسیار شنیده ­اید. چرا که این نسبت به وفور و در ابعاد مختلفی در جهان هستی، توسط دانشمندان دیده و کشف شده است. اکنون لطفاً قبل از بیان توضیحات مربوط به تناسبات طلایی، یک بار به نمونه­ های موجود در تصویر 1، با دقت نگاه کنید. سپس توضیحات را خوانده و برای درک بهتر، بار دیگر به تصاویر دقت کنید.

در این مقاله از مجموعه مقالات آکادمی رشیدی با ما همراه باشید….

“10 اصل کلی برای طراحی آناتومی انسان” : در این مقاله بلند، توضیحات و آموزش هایی راجب به طراحی آناتومی اعضای مختلف بدن انسان برای شما هنردوستان آورده‌ایم. جهت مطالعه مقاله کلیک کنید!!!

برای درک بهتر تناسبات طلایی طراحی آناتومی بدن انسان، نیاز است که با دنباله‌ی فیبوناچی در ریاضیات، آشنا باشید. این دنباله از رابطه­‌ی زیر پیروی می­ کند.

0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, …

در واقع در این دنباله جمع دو عدد در کنار هم، عدد بعدی دنباله را می­ سازد. توضیحات بیشتر در این مورد، خارج از مبحث ما بوده و برای درک مطالب پیش رو مورد نیاز نمی­ باشد. در صورت علاقه­ مند بودن به یادگیری بیشتر در مورد دنباله­‌ی فیبوناچی، می­ توانید به منابع مربوط به این بحث مراجعه کنید. اما به طور خلاصه طرحواره‌­ی این دنباله همانند تصویر 2 می­ باشد که کوچک­ترین واحد آن، یک مربع یک در یک سانتی­متر است.

اگر بر طبق دنباله‌‍‌ی فیبوناچی پیش برویم یک مربع با اضلاع مشابه در کنار آن قرار می­ گیرد. به این ترتیب، مستطیلی به ابعاد دو در یک خواهیم داشت که یکی از اضلاع آن با مربع بعدی (به ابعاد دو در دو) مشترک است. در این مرحله دوباره یک مستطیل دیگر با ابعاد 2 در 3 ایجاد شده است که با مربع بعدی به ضلع 3 سانتی­متر، دارای یک ضلع مشترک می ­باشند. این طرحواره با الگوی فوق، می­ تواند تا بینهایت گسترش ­یابد.

در طرف دیگر این تصویر الگوی درختی را می­ بینید که بر اساس همین دنباله رشد کرده و عریض ­تر می ­شود. این اعداد حتی در نسبت قطر تنه و شاخه­ ها نیز مشاهده می­ شود. به عبارتی شاخه­ ها هرچه ارتفاع می ­گیرند، قطر کوچکتری دارند و این تغییر قطر، بر اساس دنباله‌­ی فیبوناچی می­ باشد. این یک نمونه از کاربرد این دنباله در طبیعت است.

در این میان، نکته‌­ی بسیار مهمی در این طرحواره وجود دارد که در تصویر 2، به آن پرداخته نشده است. اگر با دقت مربع ­های طرحواره را بررسی کنید، متوجه الگوی خاصی خواهید شد که در تصویر 3 نمایش داده شده است. در واقع چرخش مربع­ ها بر اساس یک الگوی مارپیچ می­ باشد. اکنون دوباره به شکل­ های موجود در تصویر 1 را بررسی کنید. همان­طور که مشاهده می­ کنید این الگو در ابعاد مختلفی از جهان هستی، تکرار شده است.

اکنون وقت آن رسیده که ارتباط دنباله­‌ی فیبوناچی و طرحواره­‌ی این دنباله با نسبت طلایی را بررسی کنیم. به نظر می رسد که تاریخچه­‌ی اکتشاف تناسبات طلایی طراحی آناتومی بدن انسان، به قبل از دنباله­‌ی فیبوناچی و به یونان باستان می ­رسد. و در طول تاریخ ریاضیدانان، منجمان، هنرمندان و دانشمندان دیگری در حوزه­ های مختلف از شگفتی و زیبایی این نسبت و حضور فراوان آن در جهان هستی صحبت کرده ­اند.

همان­طور که قبلاً به آن اشاره شد، در طرحواره­‌ی فیبوناچی چرخش مربع ­ها در کنار هم، موجب شکل­ گیری مستطیل هایی می ­شوند. نسبت طول به عرض این مستطیل­ ها، رشته اعدادی را ایجاد می­ کنند که دانشمندان متوجه شدند که به سمت تناسبات طلایی طراحی آناتومی بدن انسان مشهور، میل می­کند. یا به عبارت دیگر، اگر یک بار دیگر اعداد دنباله­‌ی فیبوناچی را در نظر بگیرید، نسبت هر عدد به عدد قبل خود، به ترتیب زیر می­ باشد:

1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987, 1597, 2584, …

233 / 144 = 1.618
377 / 233 = 1.618
610 / 377 = 1.618
987 / 610 = 1.618
1597 / 987 = 1.618
2584 / 1597 = 1.618 …

همان­طور که می­ بینید از جایی به بعد نسبت اعداد کنار هم در دنباله،  1.618است که با وجود متفاوت بودن ادامه­‌ی اعشار در این اعداد به دست آمده، همه به نسبت طلایی (1,618033 … ) بسیار نزدیک هستند. بنابر این در جایی به بعد در طرحواره‌­ی بررسی شده، مستطیلی خواهیم داشت که نسبت طول به عرض آن (a+b/a)، همین مقدار خواهد بود. همچنین این نسبت را در تقسیم­ بندی طول مستطیل که بر اساس چرخش مربع ­ها در طرحواره ایجاد شده است (a/b)، می ­بینیم. بنابراین با توجه به تصویر 4، می توان رابطه­‌ی زیر را برای تناسبات طلایی طراحی آناتومی بدن انسان نوشت:

تناسبات طلایی طراحی آناتومی بدن انسان

به نظر می­رسد لئوناردو داوینچی، اولین شخصی بود که به وجود تناسبات طلایی طراحی آناتومی بدن انسان پی برد.

در آثار مختلف داوینچی، این تناسبات مشهود هستند. از جمله در اثر مشهور وی، مونالیزا نیز همان­طور که در تصویر 5 می ­بینید، این تناسبات دیده می­ شوند. به­ طور کلی، تناسب طلایی طراحی آناتومی بدن انسان را در بخش­ های مختلفی از بدن نیز می­ توان یافت. برای مثال اگر قد کلی انسان را در نظر بگیریم، نسبت فاصله­‌‌ی بالای سر تا نوک بلندترین انگشت دست، با فاصله­‌ی نوک انگشت میانی تا کف پا، برابر 1.618 … می ­باشد. به علاوه همین نسبت در فاصله‌­ی سر تا ناف و ناف تا کف پا نیز صادق است. (تصویر 6)

به همین ترتیب، همین تناسب را در دستان انسان نیز می ­توان یافت. در تصویر 7 مشاهده می­ کنید که حاصل نسبت “نوک انگشت میانی تا آرنج”، با فاصله­‌ی “آرنج تا شانه”، و همچنین فاصله‌­ی “آرنج تا مچ دست” با اندازه­‌ی “مچ تا نوک انگشت میانی” نیز، همین عدد طلایی می ­باشد.اما تناسبات طلایی طراحی آناتومی بدن انسان در ناحیه دست تنها محدود به همین فاصله­ ها نبوده و حتی در کف دست نیز یافت می ­شود که در تصویر 7، تمامی این تناسبات مشخص هستند. به همین ترتیب، تصویر 8 عدد طلایی را در نسبت طول به عرض مستطیلی فرضی نشان می­ دهد، که از خم کردن انگشت اشاره ایجاد شده است.

نتیجه ­گیری

تاکنون بدون شک به میزان شگفت­ انگیز بودن این عدد و تکرار بسیار زیاد آن در هستی پی برده­ اید. هنرمندان زیادی در زمینه­ های مختلف هنرهای تجسمی، با اعتقاد به ماهیت زیبایی­ شناسی موجود در این نسبت، استفاده­‌ی فراوانی از آن کرده‌­اند. بحث درباره­‌ی تناسبات طلایی طراحی آناتومی بدن انسان بسیار مفصل­ است و مطمئناً نیازمند مطالعات بیشتری است. امیدواریم که در مقالاتی دیگر، بیشتر به این نسبت پرکاربرد بپردازیم.

نگارنده: آتوسا شعبانی

سئو شده توسط شرکت دیجیتال مارکتینگ فیبی لند