طراحی آناتومی ستون فقرات و دامنه حرکتی آن برای طراحی فیگور

مقدمه

طراحی آناتومی ستون فقرات یکی از جنبه‌ های جالب و مهم در علم آناتومی انسان است. ستون فقرات، به عنوان ستونی استوانه‌ ای از مهره‌ ها که از قسمت گردن تا قسمت کمر به دنباله فقرات تشکیل شده است، نقش حمایتی و حرکتی بسیار اساسی در بدن انسان دارد. این ستون عمودی که به عنوان محور اصلی بدن عمل می‌ کند، به طور معجزه‌ آسا از طریق ارتباط و تعامل مهره‌ ها و بافت‌ های مختلف، انعطاف پذیری و استحکام لازم را به بدن می‌ بخشد.

در طراحی آناتومی ستون فقرات، نقش مهمی را عضلات، اسکلت و اتصالات مختلف در حفظ استحکام و استقامت این سازه بدنی ایفا می‌ کنند. عضلات قوی و متعادل در اطراف ستون فقرات، نه تنها به حفظ استقامت آن کمک می‌ کنند بلکه حرکت‌ های انعطاف‌ پذیر و چرخش بدن را نیز تسهیل می‌ کنند. همچنین، اسکلت ستون فقرات با استفاده از شکل و ساختار خاص خود، به بدن انسان پشتیبانی کرده و از تحمل فشار های جسمانی و ضربه‌ ها محافظت می‌ کند.

در حدود 33 مهره که ستون فقرات را تشکیل می‌دهند، هر کدام وظایف خاصی در حفظ تعادل و حرکت بدن دارند. طراحی آناتومی ستون فقرات به ما این امکان را می‌ دهد تا به عمق و پیچیدگی‌ های این سازه مهم بدنی نگاهی نزدیک داشته باشیم و درک بهتری از نقش آن در عملکرد بدن پیدا کنیم.

“16 آموزش برای طراحی آناتومی به صورت تخصصی” : در این مقاله بلند، توضیحات و آموزش هایی راجب به آموزش طراحی آناتومی انسان و پرندگان را برای شما هنردوستان شرح داده‌ایم. جهت مطالعه مقاله کلیک کنید!!!

طراحی آناتومی ستون فقرات

ستون فقرات محور مرکزی، یکپارچه و انعطاف‌­پذیری در بدن است که بخش گردن، بالاتنه و میان­ تنه را دربر می ­گیرد. ستون فقرات در بزرگسالان از 24 مهره شامل 7 مهره‌­ی گردنی، 12 مهره‌­ی پشتی یا سینه ­ای و 5 مهره‌­ی کمری تشکیل شده است.

این مهره ­ها توسط دیسک ­های بین مهره‌­ای که در تصویر 2 به رنگ سبز مشخص شده ­اند، از هم جدا شده ­اند و همین موضوع موجب انعطاف‌­پذیری ستون فقرات می­ شود. جالب است بدانید که مهره­ های خاجی نیز در زمان کودکی از هم جدا بوده و در روند رشد انسان به هم جوش می ­خورند.

در تصویر 1 به شکل آناتومی ستون فقرات در دو نمای خلفی و کناری دقت کنید. در نماهای خلفی و قدامی ستون مهره ­ها به شکل یک خط صاف هستند در حالی که از نمای کناری متوجه برآمدگی ­ها و فرورفتگی­ های این بخش خواهید شد. در حالت ایستاده به صورت کاملاً صاف، مهره­ های گردن دارای برآمدگی متمایل به جلوی بدن است که نتیجه­‌ی آن فرورفتگی پشت گردن است.

در بخش سینه، برآمدگی مهره ­های سینه­ ای خلاف جهت مهره ­های گردنی به سمت پشت بدن متمایل است و در جلوی این بخش قفسه­‌ی سینه قرار می ­گیرد. به همین ترتیب برآمدگی مهره ­های کمری و بخش خاجی به ترتیب هم ­جهت با مهره ­های گردنی و سینه ­ای هستند.

همچنین لازم به ذکر است که شما می ­توانید تمامی نکات کلیدی در طراحی این بخش از آناتومی بدن انسان را در کنار مجموعه ­ای جامع از طراحی کل بخش ­های بدن، در یک دوره­‌ی مجازی با عنوان “اصول طراحی آناتومی بدن انسان” با تدریس بسیار خوب استاد رشیدی آموزش ببینید.

دامنه­‌ی حرکتی ستون فقرات

دامنه­‌ی حرکتی آناتومی ستون فقرات را در تصویر 3 مشاهده می­ کنید که شامل حرکت به کنار (دو طرف راست و چپ)، خم شدن به جلو و عقب و حرکت چرخشی می ­باشد.

حداکثر حرکت به راست و چپ آناتومی ستون فقرات، مهره ­ها زاویه ­ای نزدیک به 45 درجه تشکیل می­ دهد. این زاویه در هنگام خم شدن به سمت جلو، با توجه به میزان انعطاف ­پذیری افراد متفاوت بوده اما حداقل تا 90 درجه می ­تواند باشد. همین خمیدگی ستون مهره به سمت عقب، زاویه­‌ی بسیار کمتری را دربر می ­گیرد.

حرکت دیگر ستون فقرات که در تصویر 1 مشخص شده است، چرخش مهره­ ها حول محور خود است. این چرخش در بخش مهره­ های سینه ­ای تقریباً با زاویه‌­ی 45 درجه و در بخش مهره ­های گردن بیشتر بوده و زاویه ­ای بیشتر از 90 درجه را دربر می ­گیرد. در این میان نکته­‌ی قابل توجه این است که حرکت مهره­ های گردنی می ­تواند مجزا از بقیه‌­ی بخش­ های آناتومی ستون فقرات باشد. دامنه­‌ی حرکتی مهره­ های گردن را نیز در تصویر 4 می­ توانید ببینید.

مهره ­های گردن قادر هستند در هنگام خم شدن به سمت پایین، زاویه ­ای کمی بیشتر از حرکتشان به عقب ایجاد کنند. در حالیکه حرکت این مهره ­ها به راست و چپ میزان برابری است. در نهایت، مهره­ های گردن در چرخش دایره ­وار حول محور خود نیز همان­طور که پیش­تر اشاره شد، می ­توانند چرخشی با زاویه­‌ی کمی بیشتر از 90 درجه داشته باشند.

دانستن دامنه‌­ی مجاز حرکتی آناتومی ستون فقرات بسیار در مهارت طراحی تأثیرگذار است. البته باید دقت داشته باشید که با این دامنه­‌ی حرکتی می­ توانیم حرکات پیچیده ­تری را داشته باشیم. در ادامه با نمونه­ هایی از حرکات ترکیبی ستون فقرات آشنا خواهیم شد.

بررسی حرکات ترکیبی آناتومی ستون فقرات

در تصویر 5 یک نمونه از حرکات ترکیبی و پیچیده­‌ی آناتومی ستون فقرات را در سمت راست تصویر می­بینید. در این تصویر حرکت بخش سینه ­ای ستون فقرات با بخش گردنی بر عکس هم بوده و به ترتیب یکی به راست و دیگری به چپ متمایل شده است. همچنین چرخشی هم ­جهت را در مهره ­های گردنی و کمری مشاهده می­ کنیم.

همان­طور که در این تصویر می­بینید اگر سر، بخش بالاتنه و میان­تنه را به شکلی ساده ­تر (به­ طور مثال به شکل مکعب) فرض کنیم، در نمای قدامی در حالت ایستاده به صورت کاملاً صاف، این مکعب­ ها با خطوط موازی بر روی هم قرار دارند. اما با تغییراتی در فرم بدن همانند شکل سمت راست تصویر، مکعب­ ها با زاویه بر روی هم قرار می­ گیرند و در حالی که از یک گوشه به هم نزدیک می ­شوند، از گوشه ­ای دیگر از هم دور خواهند شد.

در تصویر 6 نمونه‌­ی دیگری از حرکات ترکیبی آناتومی ستون فقرات را بررسی می­ کنیم. در این تصویر حرکات متضاد مختلفی را در مهره ­های گردنی و سینه ­ای می ­بینیم. در حالی که کلیت مهره ­های ستون فقرات به پایین خم شده اما مهره ­های گردنی به بالا متمایل است.

به علاوه در حالی که چرخش مهره­ های سینه ­ای پاد ساعت­گرد است اما چرخش مهره­ های گردنی، ساعت­گرد است. از این به بعد در تمام تصاویر حرکات مهره­ های گردنی به رنگ آبی و مهره ­های سینه ­ای با رنگ بنفش مشخص می­ شوند.

تصویر 7 حرکات دیگری از بخش طراحی آناتومی ستون فقرات در انسان را به نمایش گذاشته است. در شکل سمت این تصویر، خمیدگی به سمت پایین تمامی بخش­ های اناتومی ستون فقرات را می ­بینیم. اما همان­ طور که پیش­تر به آن اشاره شد، حرکت مهره ­های گردن، می­ تواند مجزا باشد. در نتیجه در همین خمیدگی آناتومی ستون فقرات به سمت جلو و پایین بدن، حرکت مهره ­های گردنی همانند شکل میانی در تصویر 7، می ­تواند به سمت بالا باشد.

در شکل سمت راست همین تصویر، حرکت پیچیده ­تری را می ­بینیم. در این فرم قرارگیری بدن، آناتومی ستون فقرات علاوه بر خم شدن به جلو و پایین، در حداکثر میزان مجاز خود، چرخیده است. این چرخش در مهره ­های گردن و سینه، برعکس آنچه در تصویر 6 دیدیم، هم ­جهت هستند.

به عنوان یک بررسی نهایی، به تصویر 8 نگاه کنید. شکل A یک خمیدگی در ستون فقرات به سمت چپ بدن خود ایجاد کرده است که موجب نزدیک شدن گوش ه­ای از اسکلت لگن به قفسه‌­ی سینه و دورتر شدن گوشه­ های دیگر این دو بخش نسبت به هم شده است. به علاوه مهره­ های سینه ­ای چرخشی پاد ساعت­گرد دارند.

اما در بخش مهره ­های گردنی چرخشی خلاف جهت، و ساعت­گرد را می ­بینیم. در شکل B بخش بالاتنه­‌ی فرد با یک چرخش ساعت­گرد، کمی به پایین متمایل شده است. در شکل C دوباره حرکت مجزای مهره­ های گردنی نسبت به بخش ­های دیگر آناتومی ستون فقرات را به وضوح می­بینید.

نتیجه ­گیری

در این مقاله چند نمونه از حرکت­ های گسترده ­ای که محور مرکزی تشکیل شده از مهره­ های مجزا در بدن (ستون فقرات)، ما را قادر به آن­ها می­ سازد، بررسی کردیم. سعی کنید در تمرینات خود بخش سر، بالاتنه و میان ­تنه را همچون تصویر 5 با اشکال ساده در دامنه­ های حرکتی مختلف ستون فقرات، ترسیم کرده و شکل قرارگیری آن­ها نسبت به هم را مورد مطالعه و بررسی قرار دهید.

اگر تمایل به یادگیری تمام نکات لازم در مورد آناتومی بدن انسان و طراحی فیگورهای حرکتی را فراگرفته و زیر نظر استاد تمرینات خود را انجام دهید، می ­توانید در دوره­‌ی مجازی استاد رشیدی با عنوان “اصول طراحی آناتومی بدن انسان” شرکت کرده و در بحث طراحی به­ خصوص در طراحی فیگورهای زیبای نگارگری، پیشرفت کنید. 

نگارنده: آتوسا شعبانی

سئو شده توسط شرکت دیجیتال مارکتینگ فیبی لند