معرفی و روش کار معرق چوب و معرق منبت

معرق به شیوه امروزی در ایران سابقه طولانی ندارد و قدمت آن به کمتر از یک قرن می رسد. معرق چوب تلفیق و ترکیبی است از انواع چوب‌های خود رنگ، مواد و مصالحی مانند استخوان شتر، صدف، روی، مس، عاج خاتم …. که در روی سطحی چوبی، نقشی را به وجود می آورد. در ادامه به معرفی و روش کار معرق چوب و معرق منبت پرداخته‌ایم با ما در آکادمی رشیدی همراه باشید.

“” هنر نگارگری – تاریخچه، سبک ها و کاربردهای آن “” در مقاله ای جداگانه همه‌ی آنچه که باید از نگارگری و سبک‌های آن بدانید را برای شما هنر دوستان گفته‌ایم. جهت مطالعه مقاله جذاب هنر نگارگری کلیک کنید!!!!

معرق چوب

مواد و مصالحی که در ساخت معرق چوب به کار می رود به دو گروه چوبی و غیر چوبی تقسیم می شود.

۱ – مواد و مصالح چوبی در معرق چوب : از انواع چوب خود رنگ مانند گردو، چنار، عناب، نارنج، سنجد، زبان گنجشک، راش گلابی، فوفل، بقم، شمشاد، توسکا، ممرز، زیتون، کیکم و بسیاری از چوب های دیگر بنا به طرح مورد نظر و سلیقه معرق کار انتخاب و استفاده می شود. این چوب ها، علاوه بر تنوع رنگی موج ها و بافت های مختلفی دارند که هنرمند می تواند در اثر تجربه و شناختی که نسبت به آنها به دست می آورد از آنها بهره گیرد به عنوان مثال چوب گردو تنوع رنگی بسیاری دارد و تنوع بافت آن نیز از چنار بیشتر است.

2- مواد و مصالح غیر چوبی : هنرمند معرق کار بنا به ذوق و سلیقه خود و طرح کار می‌تواند از مصالح دیگری مانند عاج، استخوان، صدف، فیبرهای مصنوعی، خاتم، مس و برنج استفاده کند.

از مواد دیگری که در ساخت معرق به کار می‌رود چسب، چوب، انواع میخ، پلی استر و رنگ فوری را می توان برشمرد.

ابزار و وسایل کار معرق چوب

1. میز کار که باید متناسب با قد معرق کار باشد.
2. تخته پیشکار – تخته ای کوچک و معمولاً از جنس نئوپان یا هفت لایی است که در جلوی آن شکافی به شکل هفت (۷) وجود دارد.
3. کمان اره -که اره مویی بر روی آن بسته می‌شود.
4. – اره مویی – تیغه ای برنده و بسیار ظریف است که اندازه های مختلفی دارد. نازک ترین آن هشت صفر، و درشت ترین آن شماره صفر است و برای برش مصالحی مانند چوب، فلز، صدف و … به کار برده می شود.
5. در معرق کاری ابزار و وسایل دیگری مانند چوب سای – چکش، میخ سایه، میخ کش، گاز انبر، اره دستی، گیره دستی، تیزک و رنده به کار می رود.

روش تولید معرق چوب

پس از انتخاب طرح مورد نظر و آماده کردن زیر کار مناسب مراحل زیر انجام می شود.

۱ – رنگ بندی: طرح مورد نظر را با توجه به رنگ بافت و جنس مصالح مورد استفاده در معرق، رنگ بندی می کنند.

۲ – علامت گذاری و خرد کردن طرح:  با توجه به رنگ بندی، طرح مورد نظر را علامت گذاری و شماره گذاری نموده، خرد کرده بر اساس نوع مصالح دسته بندی می کنند. سپس به عنوان الگوی برش روی مصالح مربوط می چسبانند.

3- برش کاری: هر قطعه طرح را با اره مویی به دقت می برند.

۴ – جفت و جور کردن: همه قطعه های طرح را مطابق علامت گذاری، کنار هم چیده، به یکدیگر می چسبانند. سپس در محل مربوط روی زیر کار پرس می‌کنند.

5- پر کردن زمینه: برای پر کردن زمینه دو روش معمول است، یکی پر کردن زمینه با چوبه و دیگری پر کردن زمینه با رنگ.

پر کردن زمینه با چوب

معرقی که زمینه آن با چوب پر می‌شود، معرق زمینه چوب نام دارد این نوع معرق جنبۀ هنری و فنی بیشتری نسبت به معرق زمینه رنگ دارد، زیرا در معرق زمینه چوب علاوه بر متن زمینه چوبی آن نیز بریده می‌شود و به صرف وقت بیشتری نیاز دارد. برای اجرای معرق زمینه چوب ابتدا باید مقدمات پیاده کردن طرح آماده شود، بنابراین نوع و رنگ چوب زمینه را مشخص می‌کنند به عنوان مثال می‌توان از چوب‌های گردو، سنجد، ملچ، فوفل و افرا به عنوان چوب زمینه استفاده نمود چوب زمینه را هم می‌توان به صورت موازی و یکدست در راه چوب و هم به صورت قطعاتی منظم یا نامنظم به کار برد.

پر کردن زمینه با رنگ

برای پر کردن زمینه با رنگ ابتدا دور زیر کار را با نوار چسب با زهوار چوبی می‌بندند سپس رنگ پلی استر را با پودر رنگ یا دوده بدون چربی ترکیب نموده، مواد سخت کننده به آن می‌افزایند و زمینه کار را با آن پر می کنند. پس از گذشت دو تا سه ساعت پلی استر خشک میشود و بعد از یکی دو روز که آماده پرداخت کاری شد، با فرز سمباده، چوب سای و لیسه آن را پرداخت می‌کنند.

معرق منبت

معرقی که نقش های آن برجسته است معرق منبت گفته می‌شود. برای ساخت معرق منبت ابتدا همه قطعه ها را مانند معرق می‌برند و بعد آنها را به طور مجزا به شیوۀ «منبت کاری» ساخت و ساز نموده کنار یکدیگر جفت و جور میکنند در پایان قطعه ها را روی زیر کار در محل مربوط نصب می کنند.

حال اگر شما منبت کار یا معرق کار چوب هستید تصور کنید که با فراگرفتن نقوش هندسی و ختایی  وحتی یاد گیری نگارگری می‌توانید برای تولید  کنسول های آرایشی مبلمان سرویس های تخت خواب کودکان حتی ساخت بوفه‌ها  کارهای تک و اورجینالی را تولید کنید و بر ارزش مجموعه هنری خود بیفزایید و حتی دستمزد  بیشتری از مشتری بخواهید.

مشتری را در نظر بگیرید وارد مجموعه تولیدی می‌شود که همه معرق منبت‌هایی که از آن وسایل روزمره کاربردی مثل مبل، صندلی، میز و … ساخته شده دارای طراحی خاص و اورجینال باشد که نظیرش را در هیچ کدام از رقبای شما ندیده باشد حتی بخاطر طراحی‌هایتان می‌توانید محصولاتتان را به کشورهای اروپایی صادر کنید هم در بازار جهانی مطرح شوید و نیز باعث معرفی هنر ایرانی بر مردم دیگر کشورهای جهان شوید.

پس اگر منبت کار یا معرق کار چوب هستید و تولیدات چوبی دارید چنانچه میخواهید مشتری که به شما مراجعه میکند با سیستم سازی و طراحی خاص رو به رو شود به یاد گرفتن نگارگری باید اهتمام بورزید. هم چنین می توانید برای ساخت جعبه های چوبی ظریف و شیک و یا جلد کتاب ها، جاکلیدی های چوبی، ساخت تابلوهای معرق با انواع موضوع ها و یا ساخت ساعت های رو میزی ودیواری چوبی و هزاران نمونه دیگر که می توانید برای ساخت وسایل از هنر نگارگری بهره ببرید.

نگارنده: سارا بهاری علمدار

سئو شده توسط شرکت دیجیتال مارکتینگ فیبی لند